شکار نابغه های جهان با بورسیه ۸۷ درصدی / آکسفورد و تربیت حکمرانان در عصر بحران‌ها/ دگرگونی مدل هزینه کرد دولت ها با بازوی پژوهشی بلاواتنیک

گروه اندیشه: گزارش آکسفورد تحت عنوان «رهبری در جهانی سرشار از عدم قطعیت» که متن کامل انگلیسی آن در کانال دکتر محمدرضا دادگستر منتشر شده، با انتشار پیامی از نگیر وودز، رئیس دانشکده بلاوانتیک آکسفورد، ابعاد استراتژی علمی این دانشکده را آشکار می کند. بر اساس بخش هایی که وحید اسلام زاده از این متن ترجمه کرده، نگیر وودز می نویسد: هرچه جهان پیچیده‌تر و پیش‌بینی‌ناپذیرتر می‌شود، نیاز به رهبران بخش عمومی که بتوانند با دیگران همکاری کنند، نقادانه بیندیشند و ذهنی گشوده نسبت به تغییر داشته باشند، بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود.

در سال ۲۰۱۵، هنگامی که به ساختمان جدید خود نقل مکان کردیم، نسبت به آینده‌ی جهان احساسی آمیخته با خوش‌بینیِ محتاطانه وجود داشت. توافق‌های مهم بین‌المللی، مانند توافق اقلیمی پاریس و اهداف توسعه‌ی پایدار، بازتاب این باور مشترک بودند که کشورها می‌توانند برای رویارویی با چالش‌های مشترک، با یکدیگر همکاری کنند. اگرچه در آن زمان نیز درگیری‌ها و بحران‌هایی وجود داشت، اما به‌طور کلی اعتماد قابل توجهی به همکاری‌های بین‌المللی و این اندیشه وجود داشت که پیشرفت جمعی امکان‌پذیر است.

اکنون، یک دهه بعد، جهان بسیار پیچیده‌تر و نامطمئن‌تر به نظر می‌رسد. تنش‌های ژئوپلیتیکی افزایش یافته‌اند و اعتماد میان متحدان دیرینه رو به فرسایش گذاشته است. عدم قطعیت به یکی از ویژگی‌های تعیین‌کننده‌ی چشم‌انداز جهانی تبدیل شده و تحولات شتابان فناوری، اقتصادها، جوامع و حتی ماهیت امنیت را دگرگون ساخته است؛ تا آنجا که هوش مصنوعی در حال بازتعریف مفهوم جنگ در عصر جدید است. در چنین شرایطی، دانشکده‌ی ما نیز با سرعت خود را با این تحولات هماهنگ کرده است تا آموزش‌هایی با بیشترین اثرگذاری، پژوهش‌هایی دقیق و استوار، و حضوری مؤثر در عرصه‌ی عمومی ارائه دهد. اولین چیزی که آنها با ما یاد می‌گیرند این است که به افرادی گوش دهند، آنها را درک کنند و با آنها همکاری کنند که تجربیاتشان ممکن است با تجربیات خودشان بسیار متفاوت باشد.

آموزش برای رهبری در دنیای واقعی

آموزش‌های ما افراد برجسته را به سوی رهبری در بخش عمومی جذب می‌کند و توانایی آنان را برای همکاری و تعامل با کسانی که دیدگاه‌ها، پیشینه‌ها و تجربه‌های متفاوتی دارند، تقویت می‌سازد. دوره‌ی کارشناسی ارشد سیاست‌گذاری عمومی (Master of Public Policy – MPP) ما اکنون، در میان همه‌ی برنامه‌های تحصیلات تکمیلی دانشگاه آکسفورد، بیشترین شمار متقاضیان را به خود اختصاص داده است. پذیرفته‌شدگان این دوره از طیف گسترده‌ای از کشورها و پیشینه‌های گوناگون هستند؛ از افسران نظامی گرفته تا کنشگران حقوق بشر، از متخصصان فناوری تا کارکنان حوزه‌ی سلامت، از رؤسای بانک‌های مرکزی تا نویسندگان سخنرانی‌های سیاسی، و در بازه‌ی سنی ۲۱ تا ۵۰ سال. برخی از آنان نخستین فرد در خانواده یا جامعه‌ی خود هستند که به دانشگاه راه یافته‌اند، در حالی که برخی دیگر از بهترین فرصت‌های آموزش عالی در معتبرترین مراکز علمی جهان بهره‌مند شده‌اند. نخستین چیزی که آنان در این دانشکده می‌آموزند، گوش سپردن، درک کردن و همکاری با افرادی است که تجربه‌های زندگی‌شان ممکن است کاملاً با تجربه‌های خودشان متفاوت باشد.

 دکتر محمدرضا دادگستر نیز بخش های دیگری از گزارش رئیس دانشکده رئیس دانشکده بلاوانتیک آکسفورد را ترجمه و در کانال خود منتشر کرده است. بر اساس این گزارش، در بین مدارس سیاستگذاری در جهان، مدرسه حکمرانی بلاواتنیک دانشگاه آکسفورد جایگاه ویژه‌ای دارد و معمولاً اسمش در کنار مدرسه حکمرانی کندی دانشگاه هاروارد و مدرسه سیاست عمومی دانشگاه سنگاپور قرار می‌گیرد. انتشار گزارش فعالیت‌های این نهاد آموزشی معتبر در سال ۲۰۲۶-۲۰۲۵ واقعیت‌هایی را درباره یک مدرسه پیشرو در حوزه حکمرانی آشکار می‌سازد.

در حوزه آموزش، رشته کارشناسی ارشد سیاستگذاری عمومی (MPP) همچنان مهم‌ترین برنامه مدرسه است. در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۱۵۰۰ نفر برای حدود ۱۴۰ ظرفیت رقابت کردند و ۱۴۱ دانشجو از ۶۳ کشور پذیرفته شدند. نکته قابل توجه این است که ۷۶ درصد دانشجویان بورسیه کامل و ۱۱ درصد نیز کمک‌هزینه جزئی دریافت کرده‌اند؛ موضوعی که نشان می‌دهد مدرسه بر جذب استعدادها از سراسر جهان، بدون توجه به توان مالی آنان، تأکید ویژه دارد. برنامه درسی نیز بیش از گذشته بر مدیریت بحران، امنیت سایبری، رقابت ژئوپلیتیکی، حکمرانی دیجیتال و مهارت‌های عملی سیاستگذاری متمرکز شده است.

یکی از مهم‌ترین بخش‌های گزارش به Government Outcomes Lab (GO Lab) اختصاص دارد؛ مرکزی که طی ۱۰ سال گذشته به یکی از معتبرترین مراکز پژوهش درباره حکمرانی مبتنی بر نتایج (Outcomes-based Governance) تبدیل شده است. ایده اصلی این مرکز آن است که دولت‌ها باید به جای خرید «خدمت»، برای «نتیجه» هزینه کنند؛ یعنی به جای پرداخت صرف برای اجرای یک برنامه، پرداخت‌ها بر اساس تحقق نتایج واقعی انجام شود.

پژوهش‌های این مرکز نشان می‌دهد چنین رویکردی شفافیت، پاسخگویی و کارایی هزینه‌های عمومی را افزایش می‌دهد و به دولت‌ها امکان می‌دهد عملکرد واقعی برنامه‌ها را به‌صورت مستمر ارزیابی کنند. همچنین بانک اطلاعاتی جهانی INDIGO که بیش از هزار پروژه در بیش از ۴۰ کشور را پوشش می‌دهد، به یکی از منابع اصلی یادگیری درباره مشارکت دولت، بخش خصوصی و جامعه مدنی تبدیل شده است.

از مهم‌ترین دستاوردهای سال گذشته مدرسه بلاواتنیک، تاسیس مؤسسه فناوری و عدالت آکسفورد با همکاری بنیاد عدالت کلونی بود. این مؤسسه بر استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی برای گسترش دسترسی به عدالت تمرکز دارد.

ابزارهای طراحی‌شده شامل چت‌بات حقوقی برای زنان و دختران در مالاوی، سامانه کمک به وکلای دادگستری در پرونده‌های خشونت خانگی، ابزار حمایت از روزنامه‌نگاران در معرض خطر، و سامانه‌ای برای کمک به قضات در تشخیص مشکلات ناشی از دیپ‌فیک‌ها و استنادهای جعلی تولیدشده توسط هوش مصنوعی است. همچنین این مؤسسه نخستین اطلس جهانی استفاده از هوش مصنوعی در دادگاه‌ها را تهیه کرده و دوره آموزشی آن درباره هوش مصنوعی و حاکمیت قانون قرار است به بیش از ۱۰۰ هزار قاضی در ۱۶۰ کشور ارائه شود.

در بخش پژوهش، گزارش نشان می‌دهد که اعضای هیئت علمی مدرسه بر مسائل روز سیاستگذاری جهانی متمرکز بوده‌اند؛ از جمله امنیت سایبری، سیاست اقلیمی، آموزش، اقتصاد توسعه، اصلاحات بخش عمومی، جنگ اوکراین، غزه، ایران، اقتصاد چین و اصلاحات اقتصادی کشورهای در حال توسعه. برای نمونه، شبکه سیاست اقتصادی آکسفورد در طراحی اصلاحات تعرفه‌ای پاکستان مشارکت داشته و مرکز سیاست اقلیمی دامنه پایش قوانین اقلیمی خود را به ۳۷ کشور گسترش داده است. همچنین پژوهش‌های متعددی درباره آموزش دیجیتال، هوش مصنوعی و اصلاحات دولت منتشر شده است.

در بخش فارغ‌التحصیلان نیز گزارش نشان می‌دهد که شبکه‌ای متشکل از بیش از دو هزار فارغ‌التحصیل اکنون در کشورهای مختلف جهان در سمت‌هایی مانند وزیر، معاون وزیر، سفیر، مدیر بانک مرکزی، نماینده پارلمان و مدیر سازمان‌های بین‌المللی فعالیت می‌کنند. مدرسه این شبکه را یکی از مهم‌ترین ابزارهای اثرگذاری خود بر حکمرانی جهانی می‌داند.

ترجمه کامل تری از این گزارش توسط وحید اسلام زاده به زودی منتشر می شود. 

۲۱۶۲۱۶

۲۱۶۲۱۶